Kurk

Kurk kent een lange en rijke geschiedenis. Al in 3000 voor Christus werd kurk gebruikt bij de visvangst in China, Perzië en Egypte. De eerste met kurk afgesloten amfora stamt uit de 1e eeuw na Christus, uit Ephesus. Zo oud is al de relatie kurk/wijn.
Door de eeuwen heen is kurk, door zijn bijzondere eigenschappen, overal voor gebruikt: niet alleen in de wijnindustrie, maar ook in de zeevaart, de bouw, de meubelindustrie, de oorlogsindustrie. Nog steeds zien nieuwe toepassingen het daglicht, met name op het gebied van Eco-design en mode. Nieuwste (Portugese) innovatie: autostoelen van kurk. Scheelt in het gewicht, dus minder brandstofgebruik.
Portugal is al eeuwenlang hét kurkland bij uitstek. Al in 1209 werd een wet uitgevaardigd ter bescherming van de kurkeik. Portugal is nu goed voor zo’n 50% van de wereldproductie, waarvan 85% uit de Alentejo. En daarvan komt een héél klein beetje van Monte do Casarão.

Want hoewel Monte do Casarão een eucalyptusplantage is, staan er ook veel kurkeiken (sobreiros), de exclusieve leveranciers van kurk. Een keer in de tien jaar wordt de kurk, de bast van de kurkeik, geoogst. De kurkeik is de enige boom waar de gehele bast in één keer van kan worden afgehaald. Elke andere boom gaat dood, de kurkeik evenwel krijgt een nieuwe bast. Na tien jaar is de bast/kurk weer rijp om geoogst te worden. Het cijfer op de boom geeft aan in welk jaar hij is gepeld, zodat de pellers weten wanneer de volgende oogst is.

Een kurkeik wordt ongeveer 200 jaar oud. Als hij 25 jaar oud is, kan de eerste kurk eraf. Die kurk, de maagdelijke kurk, is niks waard. Veel te bobbelig en te ongelijk. Pas na nog eens tien jaar is de kurk goed genoeg om verwerkt te worden.
Kurkpellen gebeurt nog op de traditionele manier, zonder helm, handschoen of zekering. Dat is alleen maar hinderlijk. Vier weken wordt de kurk te drogen gelegd, en dan wordt ie gewogen en kan er afgerekend worden. Maateenheid is de arroba, ongeveer 15 kilo.

Waarom de bast lichtrood is als hij net is gepeld? Omdat hij zich schaamt omdat hij in zijn blootje staat, zeggen ze hier.